Jak czytać symbole akordów
Aktualizacja:
Symbol akordu to skrót: litera mówi, od jakiego dźwięku akord się zaczyna, a to, co stoi po niej, mówi, jak jest zbudowany. Gdy znasz kilka zasad, przeczytasz każdy śpiewnik i każdy „lead sheet”. Poniżej najważniejsze z nich, z polskimi zwyczajami zapisu.
Litera: podstawa akordu (i polskie H oraz B)
Pierwsza litera to podstawa: C, D, E, F, G, A, H. Krzyżyk albo bemol zapisuje się zwykle znakiem: C#, Eb, F#. W polskim zapisie trzeba pamiętać o jednej różnicy. Polskie H to angielskie B, a polskie B to angielskie B♭. Akord „B” w polskim śpiewniku to więc B-dur (angielskie B♭), a „Hm” to h-moll (angielskie Bm).
Ta różnica przyszła do nas z tradycji niemieckiej i dotyczy także nazw dźwięków: mówimy Fis, Cis, Es, As. Jeśli grasz z anglojęzycznych tabulatur, sprawdź, czy „B” oznacza tam H. Prawie zawsze tak jest.
Durowy, molowy i małe litery w śpiewnikach
Sama litera to akord durowy: C to C, E, G. Dopisek „m” oznacza akord molowy: Cm to C, Es, G. Różnica to tylko tercja: wielka (4 półtony) w akordzie durowym, mała (3 półtony) w molowym.
W wielu polskich śpiewnikach, zwłaszcza harcerskich i turystycznych, akordy molowe pisze się małą literą, a durowe wielką. „a d E” oznacza wtedy a-moll, d-moll i E-dur. Podobnie nazywamy tonacje: C-dur wielką literą, a-moll małą. Jeśli w śpiewniku nie ma żadnego „m”, a są małe litery, to właśnie ta konwencja.
Septymy: C7, Cmaj7, Cm7
Cyfra 7 dodaje czwarty dźwięk, ale uwaga, które siódemki są które:
- C7 to akord septymowy dominantowy: C, E, G, B. Septyma jest mała, 10 półtonów nad podstawą.
- Cmaj7 to akord z septymą wielką: C, E, G, H. Septyma leży 11 półtonów nad podstawą. Bywa zapisywany jako CΔ.
- Cm7 to akord molowy z septymą małą: C, Es, G, B.
- Cm7b5 to akord półzmniejszony: C, Es, Ges, B. W jazzie pisze się go też jako Cø.
- Cdim7 to akord zmniejszony septymowy: same tercje małe, C, Es, Ges, Heses.
Najczęstszy błąd: „maj” nie oznacza akordu durowego, tylko septymę wielką. C7 i Cmaj7 brzmią zupełnie inaczej, choć różnią się jednym półtonem.
sus, add9 i akordy z basem
„sus” to akord zawieszony: tercja znika, a w jej miejsce wchodzi sekunda (sus2: C, D, G) albo kwarta (sus4: C, F, G). Taki akord nie jest ani durowy, ani molowy i zwykle rozwiązuje się na zwykłą triadę.
„add9” dodaje nonę bez septymy: Cadd9 to C, E, G, D. Natomiast C9 ma i septymę małą, i nonę: C, E, G, B, D.
Ukośnik oznacza bas. C/E to akord C-dur z dźwiękiem E na dole, czyli pierwszy przewrót. Za ukośnikiem może też stać dźwięk spoza akordu, np. C/B, gdzie bas schodzi o cały ton.
Jeszcze kilka skrótów, które spotkasz w nutach: „dim” albo „°” to akord zmniejszony (C, Es, Ges), „aug” albo „+” to akord zwiększony (C, E, Gis), a „5” to power chord, czyli sama podstawa i kwinta, bez tercji. Power chord gra się głównie na gitarze elektrycznej z przesterem, bo tercja w takim brzmieniu łatwo się rozmywa.
Dłuższe symbole czyta się od lewej do prawej, element po elemencie. Cm9 to akord molowy (m), z septymą małą i noną (9). C7sus4 to akord septymowy, w którym tercję zastąpiła kwarta: C, F, G, B. Gdy symbol wygląda skomplikowanie, rozbij go na podstawę, rodzaj tercji, septymę i dodatki.
Tabela wzorów akordów
Tabela pokazuje wszystkie 20 rodzajów akordów, które znajdziesz w naszych narzędziach: nazwę, symbol, wzór w interwałach i dźwięki od C.
| Akord | Symbol | Wzór | Od C |
|---|---|---|---|
| durowy | C | 1 3 5 | C E G |
| molowy | Cm | 1 ♭3 5 | C Es G |
| septymowy (dominantowy) | C7 | 1 3 5 ♭7 | C E G B |
| z septymą wielką | Cmaj7 | 1 3 5 7 | C E G H |
| molowy z septymą małą | Cm7 | 1 ♭3 5 ♭7 | C Es G B |
| zawieszony z sekundą | Csus2 | 1 2 5 | C D G |
| zawieszony z kwartą | Csus4 | 1 4 5 | C F G |
| zmniejszony | Cdim | 1 ♭3 ♭5 | C Es Ges |
| zwiększony | Caug | 1 3 ♯5 | C E Gis |
| durowy z sekstą | C6 | 1 3 5 6 | C E G A |
| molowy z sekstą | Cm6 | 1 ♭3 5 6 | C Es G A |
| z dodaną noną | Cadd9 | 1 3 5 9 | C E G D |
| nonowy (dominantowy) | C9 | 1 3 5 ♭7 9 | C E G B D |
| molowy nonowy | Cm9 | 1 ♭3 5 ♭7 9 | C Es G B D |
| nonowy z septymą wielką | Cmaj9 | 1 3 5 7 9 | C E G H D |
| półzmniejszony | Cm7b5 | 1 ♭3 ♭5 ♭7 | C Es Ges B |
| zmniejszony septymowy | Cdim7 | 1 ♭3 ♭5 𝄫7 | C Es Ges Heses |
| septymowy z kwartą | C7sus4 | 1 4 5 ♭7 | C F G B |
| molowy z septymą wielką | Cm(maj7) | 1 ♭3 5 7 | C Es G H |
| power chord (kwinta) | C5 | 1 5 | C G |
Zwróć uwagę na kolumnę z dźwiękami: w zapisie polskim zobaczysz tam H i B zamiast angielskiego B i B♭, a także nazwy z końcówkami -is i -es. Wzór w interwałach jest taki sam w każdym języku, więc jeśli znasz go dla C, zbudujesz ten sam akord od każdego innego dźwięku. Wystarczy policzyć półtony w górę od nowej podstawy.
Akordy w tonacji C-dur
Na każdym stopniu gamy durowej powstaje triada. W C-dur trzy z nich są durowe (C, F, G), trzy molowe (Dm, Em, Am), a jedna zmniejszona, na VII stopniu, od dźwięku H. Większość prostych piosenek korzysta właśnie z tych siedmiu akordów.
| Stopień | Akord | Dźwięki |
|---|---|---|
| I | C | C E G |
| ii | Dm | D F A |
| iii | Em | E G H |
| IV | F | F A C |
| V | G | G H D |
| vi | Am | A C E |
| vii° | Hdim | H D F |
Zobacz i posłuchaj każdego akordu na klawiaturze
Pytania
- Dlaczego w polskich śpiewnikach jest H zamiast B?
- Polska przejęła nazwy dźwięków z tradycji niemieckiej: H to angielskie B, a B to angielskie B♭. Dlatego akord B w polskim śpiewniku to B-dur, a Hm to h-moll.
- Co oznacza mała litera, np. „a” albo „e”?
- W wielu polskich śpiewnikach mała litera to akord molowy: a to a-moll (Am), e to e-moll (Em). Wielka litera to akord durowy.
- Czym różni się Cadd9 od C9?
- Cadd9 to C, E, G i D, bez septymy. C9 ma dodatkowo septymę małą B: C, E, G, B, D.